Cetasika

เจตสิก 52

จิตไม่เคยเกิดตามลำพัง

รายการเจตสิก 52 จาก Mind Engine Vault (cetasika_catalog.csv) พร้อมคำอธิบายสั้นของ Vault — Cetasika Composer ต้องเปิด JavaScript

สัพพจิตตสาธารณเจตสิก 7

ผัสสะ (phassa): กระทบอารมณ์
เวทนา (vedanā): เสวยอารมณ์เป็นสุข ทุกข์ หรือเฉย
สัญญา (saññā): หมายรู้ลักษณะของอารมณ์
เจตนา (cetanā): ประสานธรรมและจงใจต่ออารมณ์
เอกัคคตา (ekaggatā): ตั้งจิตไว้ในอารมณ์เดียว
ชีวิตินทรีย์ (jīvitindriya): รักษาธรรมที่เกิดร่วมให้ดำรงอยู่ตามขณะ
มนสิการ (manasikāra): กระทำอารมณ์ไว้ในใจ/น้อมจิตสู่อารมณ์

ปกิณณกเจตสิก 6

วิตก (vitakka): ยกจิตขึ้นสู่อารมณ์
วิจาร (vicāra): ประคองจิตอยู่กับอารมณ์
อธิโมกข์ (adhimokkha): ตัดสินใจหรือปลงใจในอารมณ์
วิริยะ (viriya): ความเพียร
ปีติ (pīti): ความอิ่มใจ
ฉันทะ (chanda): ความพอใจจะกระทำ

อกุศลเจตสิก 14

โมหะ (moha): ความหลง ไม่รู้ตามจริง
อหิริกะ (ahirika): ไม่ละอายต่ออกุศล
อโนตตัปปะ (anottappa): ไม่เกรงกลัวผลของอกุศล
อุทธัจจะ (uddhacca): ความฟุ้งซ่าน
โลภะ (lobha): ความติดข้อง
ทิฏฐิ (diṭṭhi): ความเห็นผิด
มานะ (māna): การถือตัวเปรียบเทียบ
โทสะ (dosa): ความไม่พอใจและประทุษร้าย
อิสสา (issā): ริษยา
มัจฉริยะ (macchariya): ตระหนี่หรือหวงกั้น
กุกกุจจะ (kukkucca): รำคาญใจในสิ่งที่ทำหรือไม่ได้ทำ
ถีนะ (thīna): ความหดหู่ท้อถอยของจิต
มิทธะ (middha): ความง่วงงุนของเจตสิก
วิจิกิจฉา (vicikicchā): ความลังเลสงสัย

โสภณเจตสิก 25

ศรัทธา (saddhā): ความผ่องใสและเชื่อมั่นในกุศล
สติ (sati): ระลึกไม่หลงลืมอารมณ์ที่ควรรู้
หิริ (hiri): ละอายต่ออกุศล
โอตตัปปะ (ottappa): เกรงกลัวผลของอกุศล
อโลภะ (alobha): ไม่ติดข้อง สละออก
อโทสะ (adosa): ไม่ประทุษร้าย อ่อนโยน
ตัตรมัชฌัตตตา (tatramajjhattatā): วางธรรมให้สมดุลในอารมณ์
กายปัสสัทธิ (kāyapassaddhi): ความสงบของนามกาย
จิตตปัสสัทธิ (cittapassaddhi): ความสงบของจิต
กายลหุตา (kāyalahutā): ความเบาของนามกาย
จิตตลหุตา (cittalahutā): ความเบาของจิต
กายมุทุตา (kāyamudutā): ความอ่อนของนามกาย
จิตตมุทุตา (cittamudutā): ความอ่อนของจิต
กายกัมมัญญตา (kāyakammaññatā): ความควรแก่การงานของนามกาย
จิตตกัมมัญญตา (cittakammaññatā): ความควรแก่การงานของจิต
กายปาคุญญตา (kāyapāguññatā): ความคล่องของนามกาย
จิตตปาคุญญตา (cittapāguññatā): ความคล่องของจิต
กายุชุกตา (kāyujukatā): ความตรงของนามกาย
จิตตุชุกตา (cittujukatā): ความตรงของจิต
สัมมาวาจา (sammāvācā): งดเว้นวจีทุจริต
สัมมากัมมันตะ (sammākammanta): งดเว้นกายทุจริต
สัมมาอาชีวะ (sammāājīva): งดเว้นมิจฉาชีพ
กรุณา (karuṇā): ปรารถนาให้พ้นทุกข์
มุทิตา (muditā): ยินดีในความสุขและความดีของผู้อื่น
ปัญญินทรีย์ (paññindriya): รู้ตามเหตุผลและสภาวะ

กฎการประกอบเจตสิก (Vault)

CC-1 เจตสิกสากล 7 ต้องมีในจิตทุก instance
CC-2 อกุศลจิตต้องมีอกุศลสาธารณ 4
CC-3 โลภะกับโทสะไม่เกิดร่วมในจิตขณะเดียวกัน
CC-4 ทิฏฐิกับมานะไม่เกิดร่วมกันในโลภมูลจิตขณะเดียวกัน
CC-5 ถีนะและมิทธะเป็นคู่
CC-6 สติในความหมายเจตสิกโสภณไม่เกิดร่วมอกุศลจิต
CC-7 ปัญญินทรีย์มีเฉพาะจิตที่ญาณสัมปยุตและจิตระดับสูงตามกฎเฉพาะ

TODO_VERIFY Seed rules only; verify detailed combinations before canonical publication.

[COMMENTARY] Abhidhammatthasaṅgaha (via Mind Engine Vault) — Cetasika_MOC — เจตสิก 52 · สถานะ: secondary (commentarial) · ความมั่นใจ: high